Lò vi sóng phát tia lửa thường đi kèm ánh chớp trong khoang, tiếng nổ lép bép, mùi khét hoặc vết cháy xém. Nguyên nhân có thể đơn giản như thìa kim loại bị bỏ quên, viền trang trí trên bát đĩa hoặc cặn thức ăn cháy. Tuy nhiên, hiện tượng này cũng có thể xuất phát từ tấm chắn ống dẫn sóng bị hỏng hay bộ phận bên trong gặp sự cố.
Khi chưa xác định được nguyên nhân, không nên tiếp tục bật lò để thử nhiều lần. Việc kiểm tra tại nhà chỉ nên giới hạn ở quan sát khoang nấu, vật đựng và các bộ phận tháo rời thông thường; tuyệt đối không mở vỏ máy hoặc can thiệp vào mạch điện cao áp.
Lò vi sóng phát tia lửa có nguy hiểm không?
Tia lửa nhỏ xuất hiện do vật kim loại có thể dừng lại sau khi tắt máy và lấy vật đó ra. Dù vậy, nếu lò đã có mùi khét, khói, vết cháy hoặc tiếp tục tóe lửa khi không còn kim loại trong khoang, thiết bị cần được ngừng sử dụng để kiểm tra.
Không nên xem tiếng lép bép hoặc ánh chớp là hiện tượng bình thường. Việc tiếp tục vận hành có thể làm vết cháy lan rộng, hỏng lớp phủ khoang lò, làm cháy tấm chắn ống dẫn sóng hoặc ảnh hưởng đến các linh kiện bên trong.
Đặc biệt, lò vi sóng chứa tụ điện cao áp có thể còn điện tích nguy hiểm ngay cả khi đã rút phích cắm. Vì vậy, người dùng không được tự tháo vỏ, chạm vào dây dẫn, biến áp, tụ điện, magnetron hoặc các cụm linh kiện nằm sau khoang máy.
Cần làm gì ngay khi lò vi sóng tóe lửa?
Khi nhìn thấy tia lửa hoặc nghe tiếng nổ lép bép, hãy xử lý theo thứ tự sau:
- Nhấn dừng hoạt động nếu có thể thao tác an toàn.
- Rút phích cắm bằng cách cầm vào phần đầu phích, không kéo dây điện.
- Nếu trong khoang có khói hoặc ngọn lửa, giữ cửa lò đóng để hạn chế không khí đi vào. Không đổ nước vào thiết bị điện.
- Chờ lò nguội và hết khói rồi mới mở cửa để quan sát.
- Không bật lại nếu còn mùi khét mạnh, có vùng cháy đen, tấm chắn sóng hư hỏng hoặc chưa tìm được nguyên nhân.
Nếu sau sự cố lò mất điện hoàn toàn, người dùng có thể đối chiếu các bước kiểm tra bên ngoài trong hướng dẫn về tình trạng lò vi sóng không lên nguồn. Không tháo vỏ máy để tìm cầu chì hoặc đo mạch điện.
Những nguyên nhân thường gặp
Có vật kim loại trong khoang lò
Đây là nguyên nhân dễ nhận biết nhất. Thìa, nĩa, dây buộc có lõi thép, giấy bạc, hộp kim loại hoặc phần màng nhôm còn sót trên miệng hộp có thể tạo tia lửa khi lò hoạt động.
Một số bát, cốc và đĩa nhìn giống đồ sứ thông thường nhưng có viền vàng, viền bạc hoặc hoa văn chứa thành phần kim loại. Các chi tiết này cũng có thể làm lò vi sóng tóe lửa. Chỉ nên dùng phụ kiện kim loại nếu đó là phụ kiện đi kèm và hướng dẫn của nhà sản xuất cho phép sử dụng đúng vị trí.
Hộp đựng không phù hợp với lò vi sóng
Hộp đựng không có thông tin dùng được trong lò vi sóng có thể biến dạng, nóng bất thường hoặc gây ra sự cố. Bao bì thực phẩm đôi khi còn kẹp ghim, lớp tráng kim loại, nắp nhôm hoặc tem niêm phong mà người dùng không để ý.
Nên ưu tiên đồ đựng có ký hiệu dùng an toàn trong lò vi sóng và thực hiện đúng hướng dẫn trên bao bì. Không sử dụng hộp đã nứt, cháy xém, biến dạng hoặc không rõ vật liệu.
Cặn thức ăn và dầu mỡ bị cháy
Dầu mỡ, nước sốt hoặc vụn thức ăn bám lâu ngày có thể bị carbon hóa thành mảng đen. Khi tiếp tục hấp thụ năng lượng, vùng cặn cháy có thể phát sáng, tạo tiếng lép bép và làm xuất hiện tia lửa.
Cặn bẩn thường tích tụ ở thành khoang, trần lò, mép cửa, dưới đĩa xoay và quanh tấm chắn ống dẫn sóng. Nếu chỉ lau phần dễ nhìn thấy mà bỏ qua các vị trí này, hiện tượng có thể tái diễn.
Tấm chắn ống dẫn sóng bị bẩn hoặc hư hỏng
Tấm chắn ống dẫn sóng thường là một miếng mỏng nằm ở thành hoặc trần khoang lò. Bộ phận này giúp che khu vực dẫn vi sóng khỏi hơi ẩm và thức ăn bắn vào. Tùy thiết kế, tấm có thể mang màu xám, be hoặc tương tự giấy cứng, vì vậy không nên nhầm với bao bì rồi tự ý bóc bỏ.
Khi tấm chắn bị bám dầu, cháy đen, phồng rộp, nứt hoặc thủng, lò có thể phát tia lửa tại đúng vị trí đó. Không tiếp tục dùng lò khi tấm chắn đã hỏng và không vận hành máy trong tình trạng thiếu tấm chắn. Việc xác định đúng vật liệu, kích thước và nguyên nhân cháy nên do kỹ thuật viên thực hiện.
Lớp phủ khoang lò bị bong hoặc có điểm cháy xém
Lớp sơn hoặc lớp men bảo vệ bên trong có thể bị trầy xước, bong tróc hay gỉ sét. Kim loại nền lộ ra cùng với cặn cháy có thể trở thành điểm phát tia lửa. Không nên tự sơn phủ bằng loại sơn thông thường vì vật liệu sử dụng trong khoang lò phải phù hợp với thiết bị và điều kiện gia nhiệt.
Bộ phận bên trong gặp sự cố
Nếu tia lửa xuất hiện phía sau tấm chắn sóng, gần khe thông gió hoặc đi kèm tiếng ù bất thường, mùi khét điện và tình trạng không làm nóng, nguyên nhân có thể nằm ở cụm phát sóng hoặc linh kiện điện. Đây không phải phạm vi kiểm tra tại nhà.
Sau sự cố, nếu máy vẫn chạy nhưng thức ăn không được làm nóng, hãy dừng sử dụng và tham khảo cách nhận diện tình trạng lò vi sóng chạy nhưng không nóng mà không can thiệp vào phần cao áp.
Cách kiểm tra lò vi sóng bằng quan sát
Chỉ tiến hành khi máy đã được rút điện, nguội hoàn toàn và không còn khói.
Kiểm tra vật đựng và thực phẩm
Lấy hộp đựng ra ngoài rồi quan sát kỹ nắp, miệng hộp, lớp màng bọc và các chi tiết trang trí. Tìm thìa, nĩa, ghim, dây buộc, giấy bạc hoặc lớp kim loại còn sót lại. Nếu hộp bị cháy, chảy hoặc biến dạng, không tái sử dụng trong lò.
Quan sát đĩa xoay và vòng quay
Tháo đĩa thủy tinh cùng vòng quay theo hướng dẫn sử dụng của thiết bị. Kiểm tra xem bên dưới có vụn thức ăn, mảnh giấy bạc hoặc cặn cháy hay không. Đĩa nứt, sứt cạnh hoặc đặt lệch cần được xử lý trước khi vận hành lại.
Nếu đĩa không chuyển động, nguyên nhân có thể liên quan đến cách lắp đĩa, vòng quay hoặc bộ truyền động. Hướng dẫn kiểm tra lò vi sóng không quay đĩa có thể giúp loại trừ các lỗi sử dụng cơ bản mà không cần tháo máy.
Kiểm tra thành và trần khoang
Dùng ánh sáng bên ngoài để tìm các dấu hiệu sau:
- Vết cháy đen hoặc điểm bị ám khói.
- Mảng dầu mỡ và thức ăn khô cứng.
- Lớp phủ bong tróc, phồng rộp hoặc gỉ sét.
- Tấm chắn ống dẫn sóng bị thủng, nứt hoặc cháy xém.
- Mùi khét tập trung tại một vị trí cụ thể.
Không chọc vật nhọn vào lỗ thông gió hoặc khu vực dẫn sóng. Không cạo mạnh làm bong lớp phủ khoang và không tháo tấm chắn nếu chưa có chuyên môn.
Vệ sinh cặn thức ăn đúng cách
Với cặn bẩn thông thường, có thể dùng khăn mềm ẩm và chất tẩy rửa nhẹ phù hợp với hướng dẫn của nhà sản xuất. Lau sạch lại và để khoang khô trước khi cân nhắc sử dụng.
Không dùng búi kim loại, dao, giấy nhám hoặc hóa chất có tính ăn mòn. Nếu mảng đen không thể lau sạch, bề mặt đã thủng hoặc lớp phủ bị bong, nên ngừng kiểm tra tại nhà.
Kiểm tra cửa lò
Quan sát kính, bản lề, chốt khóa và mép cửa. Không sử dụng nếu cửa cong vênh, kính nứt, chốt gãy hoặc cửa không thể đóng chắc chắn. Trường hợp nghi ngờ cửa lò vi sóng không đóng kín cần được xử lý trước khi vận hành thiết bị.
Khi nào có thể dùng lại lò vi sóng?
Chỉ nên cân nhắc sử dụng lại khi xác định rõ tia lửa do một vật kim loại hoặc bao bì không phù hợp, vật đó đã được lấy ra và khoang lò không có dấu hiệu hư hỏng. Tấm chắn sóng phải còn nguyên vẹn, không còn mùi khét, vết cháy hay cặn carbon hóa.
Nếu hướng dẫn của nhà sản xuất cho phép và mọi dấu hiệu bất thường đã được loại trừ, có thể kiểm tra bằng một cốc nước đựng trong vật chứa dùng được cho lò vi sóng, vận hành trong khoảng ngắn và đứng quan sát. Dừng ngay khi xuất hiện ánh chớp, tiếng lép bép, mùi khét hoặc tiếng ù khác thường. Không chạy lò khi khoang trống.
Không nên thử lại nếu trước đó đã có khói, ngọn lửa, tấm chắn sóng cháy, lớp phủ bong hoặc không xác định được điểm phát tia lửa. Bật máy lặp lại để tìm vị trí lỗi có thể khiến hư hỏng nặng hơn.
Khi nào cần gọi thợ sửa lò vi sóng?
Nên yêu cầu kỹ thuật viên kiểm tra khi có một trong các dấu hiệu sau:
- Lò tiếp tục tóe lửa sau khi đã bỏ toàn bộ vật kim loại và vệ sinh khoang.
- Tia lửa phát ra từ tấm chắn ống dẫn sóng hoặc khu vực phía sau tấm chắn.
- Tấm chắn bị cháy đen, thủng, nứt hoặc phồng rộp.
- Khoang lò gỉ sét, bong lớp phủ hoặc có điểm cháy sâu.
- Máy có mùi khét điện, tiếng ù lớn hoặc tiếng nổ lép bép kéo dài.
- Lò mất nguồn, không làm nóng hoặc hoạt động bất thường sau sự cố.
- Cửa, bản lề hoặc chốt khóa bị hỏng.
Người dùng tại Đà Nẵng nên mô tả rõ vị trí phát tia lửa, tiếng động, mùi và tình trạng cháy xém khi liên hệ dịch vụ. Có thể tham khảo phạm vi sửa chữa lò vi sóng và các lỗi thường gặp để chuẩn bị thông tin trước khi đặt lịch. Hãy hỏi rõ phương án kiểm tra, linh kiện cần thay và chính sách bảo hành trước khi đồng ý sửa chữa.
Cách hạn chế lò vi sóng bị cháy xém, tóe lửa
- Kiểm tra thìa, nĩa, dây buộc, giấy bạc và màng nhôm trước khi đặt thực phẩm vào lò.
- Chỉ dùng hộp đựng có thông tin phù hợp với lò vi sóng.
- Không dùng bát đĩa có viền kim loại hoặc hoa văn ánh kim nếu nhà sản xuất không xác nhận an toàn.
- Che thực phẩm bằng nắp chuyên dụng để hạn chế dầu mỡ bắn lên thành và tấm chắn sóng.
- Lau khoang sau khi thức ăn trào hoặc bắn nhiều dầu mỡ.
- Không bật lò khi không có thực phẩm hoặc vật hấp thụ phù hợp bên trong.
- Đặt đĩa xoay, vòng quay và phụ kiện đúng vị trí.
- Ngừng sử dụng ngay khi phát hiện tấm chắn sóng, lớp phủ khoang hoặc cửa lò bị hỏng.
Lò vi sóng có tiếng nổ lép bép không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với hỏng mạch điện, nhưng cần được xử lý ngay. Loại bỏ vật kim loại, kiểm tra hộp đựng và vệ sinh cặn cháy là những việc người dùng có thể thực hiện sau khi ngắt điện. Nếu lò vi sóng bị cháy xém, hỏng tấm chắn sóng hoặc vẫn phát tia lửa, lựa chọn an toàn là dừng máy và giao việc kiểm tra linh kiện cho kỹ thuật viên.