Lò vi sóng có mùi khét có thể chỉ do thức ăn bị cháy, nhưng cũng có thể liên quan đến vật đựng không phù hợp, dây điện quá nhiệt hoặc linh kiện bên trong gặp sự cố. Không nên tiếp tục vận hành để “xem lò còn chạy không”, bởi việc bật thử có thể làm hư hỏng nặng hơn hoặc phát sinh nguy cơ cháy, điện giật.
Việc cần làm ngay khi lò vi sóng có mùi khét
Khi phát hiện mùi cháy, khói hoặc tia lửa, hãy ưu tiên dừng thiết bị và cách ly nguồn điện theo trình tự an toàn:
- Nhấn nút dừng nếu có thể tiếp cận an toàn. Không đưa tay gần khu vực đang tóe lửa, nóng chảy hoặc bốc khói mạnh.
- Giữ cửa lò đóng nếu bên trong có lửa. Việc mở cửa ngay có thể đưa thêm oxy vào khoang lò, khiến ngọn lửa bùng lên.
- Rút phích cắm khi ổ điện và dây nguồn không nóng, cháy hoặc tóe lửa. Cầm vào thân phích, không kéo dây điện.
- Ngắt aptomat nếu không thể rút phích an toàn. Nếu không xác định được aptomat riêng, hãy ngắt nguồn điện khu vực theo điều kiện thực tế.
- Thông gió cho phòng. Mở cửa sổ, cửa ra vào và đưa người ra khỏi khu vực nếu khói nhiều hoặc gây khó thở.
- Không dùng nước dội vào lò hoặc ổ điện. Nước có thể làm tăng nguy cơ điện giật và chập điện.
Nếu có đám cháy không tự tắt sau khi nguồn đã được ngắt, khói lan nhanh hoặc không thể tiếp cận thiết bị an toàn, hãy rời khỏi khu vực và liên hệ lực lượng cứu hỏa. Không cố di chuyển một chiếc lò đang cháy hoặc còn cắm điện.
Sau khi sự cố dừng lại, chờ lò nguội hoàn toàn mới mở cửa để quan sát. Không tháo vỏ máy: tụ điện cao áp bên trong có thể vẫn tích điện nguy hiểm ngay cả khi lò đã được rút phích cắm.
Phân biệt nguyên nhân qua mùi và dấu hiệu đi kèm
Thức ăn bị cháy
Đây là nguyên nhân thường gặp khi cài thời gian quá lâu, chọn công suất không phù hợp, hâm thực phẩm ít nước hoặc để thức ăn bắn lên thành khoang lò.
Các dấu hiệu gợi ý gồm:
- Mùi khét giống thực phẩm nướng cháy, tập trung trong khoang lò.
- Thức ăn khô, sẫm màu hoặc cháy thành than.
- Khói xuất hiện từ hộp đựng hay bề mặt thực phẩm.
- Sau khi lấy thức ăn ra và vệ sinh, không thấy dây nguồn, ổ cắm hoặc chi tiết trong lò bị biến dạng.
Cặn dầu mỡ và vụn thức ăn bám lâu ngày cũng có thể tiếp tục cháy trong những lần sử dụng sau. Vì vậy, chỉ lấy phần thức ăn cháy ra mà không làm sạch khoang lò có thể chưa giải quyết được mùi.
Mùi nhựa cháy trong lò vi sóng
Mùi nhựa cháy thường liên quan đến hộp đựng, màng bọc, nắp hộp hoặc dụng cụ không phù hợp với lò vi sóng. Đồ nhựa có thể mềm, cong, co lại hoặc bám vào thực phẩm khi chịu nhiệt.
Hãy kiểm tra các dấu hiệu sau khi lò đã nguội:
- Hộp hoặc nắp nhựa bị nóng chảy, đổi màu, phồng hay biến dạng.
- Màng bọc chạm trực tiếp vào thực phẩm nóng.
- Bao bì dùng một lần, hộp xốp hoặc vật liệu không có hướng dẫn dùng trong lò vi sóng.
- Mùi hóa chất hoặc nhựa nồng vẫn còn sau khi lấy vật đựng ra.
Không tiếp tục ăn thực phẩm đã tiếp xúc với nhựa nóng chảy hoặc vật đựng bị cháy, vì không thể đánh giá mức độ nhiễm bẩn chỉ bằng mắt thường. Không cạo nhựa khi khoang lò còn nóng và không bật lò để làm phần nhựa chảy thêm.
Ngoài nhựa, vật đựng có viền kim loại, giấy bạc, dây buộc kim loại hoặc hoa văn ánh kim có thể gây phóng điện. Nếu sự cố đi kèm tiếng nổ lách tách hoặc ánh sáng bất thường, nên đối chiếu thêm các dấu hiệu của tình trạng lò vi sóng phát tia lửa và ngừng sử dụng cho đến khi loại trừ được hư hỏng.
Mùi khét liên quan đến linh kiện điện
Mùi điện cháy thường hắc, nồng, có thể giống mùi dây điện, lớp cách điện hoặc bảng mạch quá nhiệt. Mùi có thể phát ra từ khe thông gió, phía sau lò, bảng điều khiển, dây nguồn hoặc ổ cắm thay vì từ món ăn.
Những dấu hiệu đáng lưu ý gồm:
- Khói thoát ra từ khe thông gió hoặc thân máy.
- Phích cắm, dây nguồn hay ổ điện nóng bất thường, đổi màu hoặc có vết cháy.
- Lò phát tiếng ù lớn, tiếng nổ, rung hoặc âm thanh khác thường.
- Aptomat nhảy khi khởi động lò.
- Bảng điều khiển chập chờn, lò tự tắt hoặc mất nguồn sau khi có mùi khét.
- Khoang lò có vết cháy sém, lớp phủ bong tróc hoặc một chi tiết bị nóng chảy.
- Mùi khét xuất hiện dù không có thức ăn cháy và đã dùng vật đựng phù hợp.
Nếu thiết bị tắt hẳn sau sự cố, không nên thay cầu chì hoặc tháo máy tại nhà. Quy trình kiểm tra lò vi sóng không lên nguồn chỉ nên giới hạn ở nguồn điện bên ngoài và các quan sát không cần mở vỏ.
Mùi khét do cửa hoặc khoang lò có vấn đề
Cửa lò phải đóng đúng khớp trước khi vận hành. Không sử dụng nếu cửa cong vênh, bản lề lỏng, chốt khóa hỏng hoặc gioăng và bề mặt tiếp xúc bị biến dạng. Có thể tham khảo các bước quan sát an toàn khi cửa lò vi sóng không đóng kín, nhưng không tự chỉnh cụm khóa cửa hay vô hiệu hóa cơ chế bảo vệ.
Một tấm che ống dẫn sóng trong khoang lò bị bám dầu, cháy sém hoặc thủng cũng có thể gây khói, mùi khét và tia lửa. Không tự ý tháo bỏ rồi tiếp tục dùng lò, vì đây không phải chi tiết trang trí.
Khi nào tuyệt đối không bật thử lại?
Không cắm điện hoặc khởi động lại lò nếu có một trong các tình trạng sau:
- Khói phát ra từ thân máy, khe thông gió, bảng điều khiển, dây nguồn hoặc ổ cắm.
- Có ngọn lửa, tia lửa lặp lại hoặc vết cháy bên trong khoang lò.
- Dây nguồn nứt, chảy, biến dạng; phích cắm hoặc ổ điện cháy xém, lỏng hay nóng bất thường.
- Aptomat đã nhảy khi lò hoạt động.
- Có mùi nhựa cháy nhưng không tìm thấy vật đựng bị nóng chảy trong khoang lò.
- Mùi khét quay lại dù khoang lò đã sạch và không có thức ăn bên trong.
- Cửa, bản lề, chốt khóa hoặc bề mặt tiếp xúc quanh cửa bị hỏng.
- Lò bị vào nước, đổ chất lỏng vào khe thông gió hoặc có dấu hiệu ẩm bên trong thân máy.
- Thiết bị phát tiếng nổ, tiếng ù bất thường hoặc rung mạnh trước khi có mùi cháy.
- Bên trong có chi tiết cháy thủng, bong tróc, biến dạng hoặc kim loại bị phóng điện.
- Lò vẫn chạy nhưng không làm nóng sau sự cố có mùi khét.
Trường hợp cuối có thể liên quan đến bộ phận tạo vi sóng hoặc mạch cao áp. Không nên kéo dài thời gian chạy để kiểm tra; hãy ngắt nguồn và thực hiện việc kiểm tra lò chạy nhưng không nóng theo giới hạn an toàn, không mở vỏ thiết bị.
Cách xử lý mùi cháy sau khi lò đã an toàn
Chỉ vệ sinh khi đã ngắt điện, lò nguội hoàn toàn và xác định mùi đến từ thức ăn hoặc vật đựng, không phải từ dây điện hay linh kiện.
Làm sạch khoang lò
- Lấy thức ăn, hộp đựng và mảnh vụn ra ngoài.
- Tháo đĩa xoay cùng vòng đỡ nếu hướng dẫn của nhà sản xuất cho phép.
- Lau khoang lò bằng khăn mềm, nước ấm và một lượng nhỏ nước rửa chén dịu nhẹ.
- Làm sạch dầu mỡ trên thành, trần và đáy khoang nhưng không để nước chảy vào khe thông gió hay bảng điều khiển.
- Lau lại bằng khăn ẩm sạch, sau đó lau khô.
- Để cửa mở trong thời gian phù hợp nhằm giúp khoang lò thông thoáng và khô hoàn toàn.
Không dùng búi sắt, vật sắc nhọn hoặc hóa chất tẩy rửa có tính ăn mòn. Các cách này có thể làm xước lớp phủ bảo vệ trong khoang lò. Không dùng chế độ gia nhiệt để “đốt hết mùi”.
Xử lý phần nhựa nóng chảy
Nếu nhựa chỉ bám trên đĩa thủy tinh có thể tháo rời, chờ nguội rồi vệ sinh riêng theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Nếu nhựa bám vào thành khoang, khe thông gió, tấm che ống dẫn sóng hoặc bộ phận cố định, không dùng dao cạy và không tiếp tục vận hành lò. Thiết bị cần được kiểm tra để tránh làm hỏng lớp phủ hoặc để sót vật liệu dễ cháy.
Kiểm tra khu vực cấp điện
Quan sát bằng mắt thường dây nguồn, phích cắm và ổ điện sau khi mọi bộ phận đã nguội. Nếu thấy đổi màu, ám muội, lỏng, nứt hoặc biến dạng, hãy để lò ngắt điện và nhờ người có chuyên môn kiểm tra. Không đổi sang một ổ cắm khác để thử nếu bản thân lò đã có dấu hiệu chập hoặc quá nhiệt.
Có nên tiếp tục sử dụng lò vi sóng?
Lò chỉ nên được cân nhắc sử dụng lại khi đã xác định rõ thức ăn là nguồn gây mùi, khoang lò được vệ sinh và làm khô, vật đựng không phù hợp đã được loại bỏ, đồng thời không có khói, tia lửa, vết cháy, tiếng động lạ hay dấu hiệu hư hỏng điện.
Nếu không chắc mùi đến từ đâu, lựa chọn an toàn là giữ thiết bị ở trạng thái ngắt nguồn và liên hệ kỹ thuật viên sửa chữa điện gia dụng tại Đà Nẵng để kiểm tra. Kỹ thuật viên cần đánh giá dây nguồn, đầu nối, quạt làm mát, công tắc cửa, bảng mạch và hệ thống cao áp bằng thiết bị phù hợp. Người dùng không nên tự đo hay chạm vào các bộ phận này.
Việc lò vẫn sáng đèn, quay đĩa hoặc phát âm thanh không chứng minh rằng thiết bị an toàn. Ngược lại, lò mất mùi sau khi nguội cũng không loại trừ hư hỏng điện nếu trước đó đã có khói từ thân máy, aptomat nhảy hoặc dây nguồn quá nóng.
Cách hạn chế lò vi sóng xuất hiện mùi khét
- Dùng bát, đĩa và hộp có hướng dẫn phù hợp với lò vi sóng; tránh vật dụng có kim loại hoặc hoa văn ánh kim.
- Không sử dụng hộp xốp, bao bì dùng một lần hoặc đồ nhựa không rõ khả năng chịu nhiệt.
- Chọn thời gian ngắn trước, kiểm tra thực phẩm rồi mới gia nhiệt thêm khi cần.
- Không vận hành lò khi khoang trống, trừ khi hướng dẫn của nhà sản xuất có quy trình kiểm tra riêng.
- Dùng nắp đậy phù hợp để hạn chế dầu mỡ bắn lên thành lò, nhưng cần có đường thoát hơi.
- Vệ sinh vụn thức ăn và dầu mỡ sau khi lò nguội.
- Không che kín khe thông gió và không đặt lò sát nguồn nhiệt hoặc khu vực ẩm ướt.
- Cắm lò vào nguồn điện phù hợp theo hướng dẫn của nhà sản xuất; không dùng ổ cắm lỏng hoặc dây nối không đáp ứng yêu cầu của thiết bị.
- Dừng máy ngay khi nghe tiếng lách tách, tiếng nổ hoặc nhận thấy khói, tia lửa và mùi điện cháy.
Điểm quan trọng nhất khi xử lý lò vi sóng có mùi cháy là không bật thử nhiều lần để khoanh vùng lỗi lò vi sóng an toàn. Mùi từ thức ăn có thể được xử lý bằng vệ sinh đúng cách, nhưng khói từ thân máy, mùi dây điện, tia lửa, aptomat nhảy hoặc chi tiết nóng chảy đều là lý do phải ngắt nguồn và để người có chuyên môn kiểm tra.